30 X 2026 r. UKRADZINE DZIECIŃSTWO. DZIECI I MŁODZIEŻ W CZASIE II WOJNY ŚWIATOWEJ

W piątek, 30 października, słuchacze Centrum mieli możliwość uczestniczenia w wyjątkowym wykładzie połączonym z warsztatami edukacyjnymi, które odbyły się w bibliotece. Spotkanie poprowadziła pani Barbara Iwanicka z Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu.

 

II wojna światowa w bezwzględny sposób zniszczyła tradycyjne pojęcie dzieciństwa, czyniąc z najmłodszych mieszkańców Europy Środkowo-Wschodniej bezpośrednie ofiary systemowej przemocy i działań wojennych. Doświadczenie to miało wymiar masowy i wieloaspektowy. W okupowanej Polsce dzieci stawały się żywicielami swoich rodzin, ryzykując życiem przy szmuglu żywności, podczas gdy system zorganizowany przez Tajną Organizację Nauczycielską przekształcił zwykłą edukację w formę cywilnego oporu przeciwko polityce depolonizacji.

 

Kwestie te stały się punktem wyjścia do wykładu i warsztatów edukacyjnych pt. „Ukradzione dzieciństwo. Dzieci i młodzież w czasie II wojny światowej”, przeprowadzonych przez Barbarę Iwanicką z Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu. Dopełnieniem prelekcji była praca warsztatowa, podczas której uczestnicy pochylili się nad autentycznymi materiałami archiwalnymi. Pracując w zespołach nad pamiętnikami, relacjami oraz dokumentami z epoki, zgłębiali poruszające historie swoich rówieśników sprzed dekad. Pozwoliło to przyjrzeć się z bliska nie tylko realiom walki o przetrwanie w miastach, ale i tragedii dzieci pochodzenia żydowskiego poddanych bezpośredniej eksterminacji, losom dzieci z Zamojszczyzny objętych przymusową germanizacją czy historii obozu dla dzieci przy ul. Przemysłowej w Łodzi. Analizowane źródła ukazały także dramat masowych deportacji w głąb ZSRS i tułaczy szlak z Armią gen. Władysława Andersa, a także służbę młodzieży w Harcerskiej Poczcie Polowej podczas Powstania Warszawskiego.

 

Refleksja nad losem około dwóch milionów zamordowanych dzieci oraz ponad stu tysięcy powojennych sierot stanowi fundament współczesnego myślenia o prawach człowieka. Praca z autentycznymi świadectwami z tamtego okresu przypomina, że za wielką historią zawsze kryją się indywidualne, ludzkie tragedie, a pamięć o nich pozostaje naszym trwałym zobowiązaniem.

 

 Dziękujemy pani Barbarze Iwanickiej za przeprowadzenie tego niezwykle ważnego spotkania, które stało się okazją do refleksji nad historią, pamięcią i losem najmłodszych ofiar wojny.